این تحقیق با هدف ارایه راهکارهای توسعه اکوتوریسم پایدار مبتنی بر قابلیت های جوامع محلی منطقه گردشگری کهمان در شهرستان سلسله و در سال 1399 صورت گرفته است. ماهیت تحقیق اکتشافی و از لحاظ هدف کاربردی است که در سه گام انجام شده است. در گام اول و بخش کمی تحقیق، 241 نفر از مردم روستایی منطقه گردشگری کهمان از طریق نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند و منافع حاصل از صنعت اکوتوریسم در جوامع محلی مورد ارزیابی قرار گرفت. در گام دوم، با مطالعات کتابخانه ای، بررسی اسناد و مدارک موجود در سازمان های مرتبط و نیز مصاحبه با برخی افراد کلیدی و آشنا به منطقه، قابلیت های بالفعل و بالقوه در منطقه گردشگری کهمان شناسایی شد. در گام آخر، راهکارهای توسعه اکوتوریسم پایدار بر پایه قابلیت منطقه شناسایی و تحلیل شد که در این قسمت از روش دلفی فازی بهره برده شده است. در این گام، حجم نمونه شامل 21 نفر از کارشناسان مرتبط بود که به روش هدفمند گلوله برفی انتخاب شدند. نتایج این تحقیق نشان می دهد که ساکنان روستاهای مذکور عمدتا (4/89 درصد) منافع اقتصادی را منافع غالب بر اثر توسعه اکوتوریسم در منطقه گردشگری کهمان می دانند. راهکارهای ارایه شده دربرگیرنده راهکارهای زیرساختی فرهنگی با پنج راهکار فرعی، آموزشی زیست محیطی با شش راهکار فرعی و راهکارهای اقتصادی با نه راهکار فرعی است. بر اساس نظر کارشناسان، راهکارهای زیرساختی در اولویت بالاتری از سایر راهکارها قرار دارد که دربرگیرنده راهکارهای فرعی همچون برقراری امنیت، تبلیغ گسترده و اطلاع رسانی از طرق گوناگون به منظور آشنایی با منطقه، توسعه تسهیلات بهداشتی در منطقه و تصویب قوانین و مقررات حمایتی از این صنعت است.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

به ­منظور توسعه پایدار روستایی و برخورداری جوامع محلی از معیشت پایدار می­توان از فعالیت­های مکمّل کشاورزی در نواحی روستایی بهره گرفت. در ­این ­میان گردشگری می­ تواند نقش منحصربه ­فردی در بهبود وضعیت روستاها ایفا نماید. پژوهش حاضر با هدف بررسی ادراک جوامع محلی نسبت به شاخص­های توسعه پایدار گردشگری به انجام رسیده است. جامعه آماری پژوهش ساکنان مناطق روستایی بخش مرکزی شهرستان نطنز به تعداد 4046 نفر بوده است که از این تعداد 301 نفر به ­عنوان حجم نمونه تعیین و به­ صورت تصادفی ساده انتخاب گردیده ­اند. ابزار تحقیق پرسشنامه ­ای با 72 سوال است که پایایی آن با ضریب آلفای 927/0 مورد تأئید قرار گرفت. داده­های گردآوری شده با استفاده از تحلیل­های توصیفی و آزمون­های استنباطی تی، لون، آنوا، LSD در نرم­افزار SPSS مورد تحلیل قرار گرفته ­اند. هم­چنین برای مدل­سازی اثر ارتقای شاخص­های فرهنگی بر تمایل به توسعه گردشگری از مدل­سازی معادلات ساختاری و نرم­افزار AMOS استفاده گردیده است. نتایج حاصل از آزمون آنوا حاکی از عدم برابری میانگین اثرات گردشگری بر ارتقای شاخص­ هاست. یافته­های تکمیلی پس آزمون LSD نشان می­دهد، گردشگری به ­ترتیب بر ارتقای شاخص­های فرهنگی، اجتماعی و در انتها اقتصادی اثرگذار بوده است. یافته­های حاصل از مدل سازی معادلات ساختاری نشان می­دهد ارزش­ها و آداب­ و ­رسوم به ­عنوان دو عامل تشکیل­ دهنده متغیر پنهان بعد فرهنگی بر متغیر آشکار حمایت از توسعه گردشگری اثر معناداری داشته است. این اثر با بارهای عاملی 25/0 و 24/0 مورد تأئید قرار می گیرد.

غفلت از جوامع محلی در فعالیت های صنعت گردشگری خلأیی اساسی در برنامه ریزی مشارکتی به منظور دستیابی به توسعه پایدار گردشگری محسوب می شود. الگوی توسعه گردشگری جامعه محور می کوشد بخشی از این خلأ اساسی را پر کند. تحقیق حاضر با محوریت الگوی توسعه گردشگری جامعه محور به دنبال تعیین وضعیت مشارکت ساکنان محلی سرعین در زمینه گردشگری پایدار و همچنین معرفی رویکرد مشارکتی به عنوان راهبردی برای توسعه پایدار گردشگری در منطقه مورد مطالعه بوده است. روش این پژوهش توصیفی- تحلیلی بوده و برای تبیین و تشریح موضوع مورد نظر از دو روش اسنادی و میدانی استفاده شده است. در این زمینه، مطالعه پیمایشی با استفاده از نرم افزار Spss و بهره گیری از ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه و تحلیل مسیر انجام گرفته است. نتایج تحقیق نشان می دهد سازوکار صنعت گردشگری در سرعین به گونه ای است که بیشتر ساکنان بومی در آن نقشی ندارند و مشارکتی عینی در فعالیت های گردشگری ندارند. با این همه، پتانسیل مشارکتی در آن به منظور دستیابی به توسعه پایدار گردشگری به ترتیب اولویت از طریق ملاحظات اجتماعی- فرهنگی، اقتصادی و زیست محیطی گردشگری قابل حصول است. موارد اخیر به ترتیب با ضرایب بتای 0.611، 0.198 و 0.118 و مجموع همبستگی 0.683 و ضریب تعیین 0.457 نقش موثری در توسعه پایدار گردشگری سرعین داشته اند. بدین ترتیب، مشارکت اقتصادی در درجه اول و مشارکت زیست محیطی در درجه دوم از طریق تاثیرگذاری بر مشارکت اجتماعی- فرهنگی ساکنان، زمینه توسعه پایدار گردشگری را در سرعین فراهم می سازند.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

ژیوتوریسم، گردشگری مبتنی بر دانش است که با حفاظت از میراث های زمین شناسی، با رونق-بخشی به اقتصاد محلی، افزایش دانش جامعه و حفظ فرهنگ بومی نقش مهمی در توسعه پایدار ایفا می کند. ژیوپارک های روستایی (پارک های زمین شناسی) به عنوان مقصدهای جدید گردشگری دانش محور، یک نوآوری برای انتقال دانش زمین است که می تواند راهکاری نوین برای دستیابی به توسعه پایدار روستایی باشد. هدف پژوهش حاضر، مطالعه تاثیر ژیوتوریسم و ژیوپارک قشم به عنوان تنها ژیوپارک جهانی ایران، در توسعه روستاهای جزیره قشم است. روش جمع آوری داده ها مبتنی بر روش های اسنادی و پیمایشی است. ابزار اصلی جمع آوری اطلاعات، پرسشنامه محقق ساخته است که روایی آن با کسب نظرات از کارشناسان مربوطه و پایایی آن با محاسبه ی ضریب آلفای کرونباخ، به تایید رسیده است. تحلیل اطلاعات نیز با استفاده SPSS، Lisrel و GIS صورت گرفت. جامعه آماری تحقیق، خانوارهای 20 روستای جزیره که در محدوده 23 ژیوسایت ژیوپارک قشم واقع شده اند، است. نتایج مطالعه اسنادی موجود نشان می-دهد میزان رشد فرصت های شغلی در مناطق روستایی جزیره طی سال های 1385-1390 و 1390-1395، به ترتیب 53/2 و 64/4 درصد بوده است و 98/28 درصد از مهاجرت ها به روستاهای جزیره قشم با هدف جستجوی کار و یا جستجوی کار بهتر بوده است. نتایج مطالعه میدانی نیز نشان می دهد از مجموع سه هدف اصلی شبکه جهانی ژیوپارک، گسترش ژیوتوریسم و تاسیس ژیوپارک قشم به ترتیب در بعد حفاظت از میراث تاریخی و طبیعی 98 درصد، در بعد آموزش و حفظ فرهنگ بومی 84 درصد و در نهایت در بعد رونق اقتصاد جامعه محلی 83 درصد تاثیرگذار بوده است.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

زمینه و هدف: گردشگری به عنوان ابزاری کارآمد با اثر بر بنیان های اقتصاد روستایی می تواند نقش مهمی را در پایداری اجتماعی نواحی روستایی ایفا کند. این پژوهش به دنبال تعیین نقش گردشگری در پایداری اجتماعی نواحی روستایی دهستان زیرراه می باشد.روش شناسی: پژوهش حاضر، کاربردی و توصیفی-تحلیلی است. اطلاعات مورد نیاز از طریق مطالعات اسنادی و پیمایشی بدست آمده است. جامعه آماری این پژوهش ساکنان دهستان زیرراه (8248 N =) و نمونه آماری 384 نفر می باشند. به منظور بررسی و تحلیل استنباطی از روش های آماری ضریب همبستگی، رویکرد پیشرفته معادلات ساختاری استفاده شد. تحلیل ها با استفاده از نرم افزارهای spss22 و Amos22 انجام و میزان خطای نوع اول (α) برای آزمون دو دامنه برابر با 05/0 در نظر گرفته شد.یافته ها: همه مؤلفه های مؤثر بر توسعه گردشگری روستایی، به جز عامل بهداشت و زیست محیط، با ضریب استانداردشده بالای 860/0 قادرند که حداقل 74 درصد از واریانس مدل نهایی توسعه گردشگری روستایی را تبیین کنند یافته های حاصل در سطح 001/ معنادار می باشند.نتیجه گیری و پیشنهادات: نتایج پژوهش در ناحیه موردمطالعه نشان دهنده آن است که در ابعاد اجتماعی-فرهنگی و اقتصادی نیاز به برنامه ریزی و توجه بیشتر دولت و مسئولین در دهستان زیرراه می باشد.نوآوری و اصالت: این پژوهش به دنبال بررسی عوامل توسعه گردشگری با تاکید بر پایداری و توسعه جوامع روستایی در دهستان زیرراه، بود و با توجه به اهمیت و ضرورت تحقیق سعی شد ضمن بیان مفاهیم و مبانی نظری مرتبط با موضوع مطالعه، پس از جمع بندی یافته ها، به ارائه راهکارهای مناسب بپردازد.